Tổng kết tài chính cá nhân cuối năm: 6 việc

Cuối năm, bạn muốn biết tiền của mình đã đi đâu, nhưng lại ngại mở sao kê. Mở ra là thấy những khoản không nhớ nổi, nên bạn hẹn tháng sau xem. Tháng sau lại thành năm sau.

Bài này đưa bạn một lối nhẹ hơn: tổng kết tài chính cá nhân cuối năm bằng checklist sáu việc, mỗi việc vài phút, kèm bài tập 60 phút và đường dẫn sang bài chi tiết.

Tổng kết tài chính cá nhân cuối năm gồm những gì?

Theo Wikipedia, tài chính cá nhân là việc cá nhân hoặc hộ gia đình quản lý tài chính để lập ngân sách, tiết kiệm và chi tiêu có kiểm soát, có tính đến rủi ro tài chính và các sự kiện trong đời. Xem mục Personal finance.

Cuối năm là lúc hợp lý để kiểm lại từng phần trong định nghĩa đó, vì bạn đã có đủ 12 tháng dữ liệu. Buổi này chỉ trả lời bốn câu hỏi: tiền đi đâu, còn lại gì, đang nợ gì, và năm sau chỉnh một điều gì.

Bạn cần một tờ giấy hoặc bảng tính, cùng sao kê các tài khoản. Hãy chọn một ngày chốt, chẳng hạn 31/12, rồi tính mọi số theo ngày đó.

Việc 1: Chốt số dư các ví và tài khoản

Mở từng ứng dụng, rồi ghi số dư đúng ngày chốt vào một cột. Lệch vài chục nghìn đồng không sao. Muốn có sổ đều hơn, bạn xem bài ghi chép thu chi cá nhân.

Ví dụ giả định, đơn vị triệu đồng: tài khoản thanh toán 18, ví điện tử 2, tiền mặt 1, khoản để riêng 30. Cộng lại là 51 triệu đồng.

Việc 2: Chia chi tiêu cả năm theo nhóm

Gom chi của 12 tháng vào 6 đến 8 nhóm, rồi so với tiền về cả năm. Bảng dưới là ví dụ giả định, đơn vị triệu đồng.

Tiền về cả năm trong ví dụ là 240, nên phần giữ lại là 24 triệu đồng. Sau đó, hãy nhìn ba nhóm lớn nhất và bắt các khoản lặp lại mỗi tháng, như gói đăng ký không còn dùng. Cách đặt hạn mức nằm ở bài cách quản lý chi tiêu cá nhân.

Chưa ghi chép cả năm thì lấy số ở đâu?

Lấy sao kê 3 tháng gần nhất, cộng chi theo nhóm rồi nhân 4 để ước tính cả năm. Các khoản theo năm như bảo hiểm hay học phí thì cộng riêng. Cạnh con số, bạn ghi chữ "ước tính".

Chưa rõ mảng Tài chính của mình đang ở mức nào? Bạn có thể thử chấm nhanh 5 chỉ số: miễn phí, khoảng 2 phút, không cần tài khoản. Nếu từng chấm trước đó, bạn chấm lại sau buổi tổng kết để so điểm.

Việc 3: Liệt kê các khoản nợ

Ghi từng khoản: thẻ tín dụng, vay trả góp, ví trả sau, tiền mượn người thân. Hãy ghi phần còn nợ hôm nay, chứ không phải số tiền vay ban đầu, và đừng bỏ khoản nhỏ.

Ví dụ giả định: thẻ tín dụng còn 4, trả góp điện thoại còn 6, tổng nợ 10 triệu đồng. Nếu có khoản nợ lớn hoặc đang khó trả, bạn hãy hỏi người có chuyên môn, vì bài này không bàn cách xử lý nợ.

Việc 4: Đo quỹ dự phòng bằng số tháng

Lấy chi thiết yếu mỗi tháng, rồi chia khoản để riêng cho việc bất ngờ cho con số đó. Kết quả là số tháng quỹ đủ dùng.

Trong ví dụ, coi bốn nhóm đầu là thiết yếu: 150 triệu đồng mỗi năm, tức 12,5 triệu đồng mỗi tháng. Khoản để riêng 30 triệu đồng đủ khoảng 2,4 tháng. Đây là mốc để theo dõi, không phải điểm phải đạt. Bài quỹ dự phòng là gì giải thích cách chọn mốc.

Việc 5: Tính tài sản ròng và so với đầu năm

Tài sản ròng bằng tổng tài sản trừ tổng nợ. Trong ví dụ, tiền ở việc 1 là 51, cộng chiếc xe máy ước giá bán 20, được 71. Trừ nợ 10, tài sản ròng cuối năm là 61 triệu đồng.

Đầu năm không nhớ số thì ước tính thế nào?

Mở sao kê tháng 1 để lấy số dư lúc đó, rồi cộng giá ước tính của tài sản lớn và trừ các khoản nợ bạn nhớ. Giả sử kết quả là khoảng 40 triệu đồng, tức tài sản ròng tăng 21, gần khớp với 24 giữ lại trừ khoảng 3 do xe mất giá. Cách tính đầy đủ nằm ở bài tài sản ròng là gì.

Việc 6: Chọn đúng một điều chỉnh cho năm sau

Nhìn các con số vừa có, rồi chọn một việc duy nhất, vì làm nhiều hơn thì đến tháng 2 bạn dễ bỏ. Gợi ý, bạn chỉnh theo mình:

• Chưa rõ tiền đi đâu: ghi chép 10 phút mỗi tuần vào cùng một giờ.
• Một nhóm chi vượt dự định: đặt hạn mức tháng riêng cho nhóm đó.
• Quỹ dự phòng chưa đủ 1 tháng: chuyển một khoản nhỏ cố định ngay ngày tiền về.
• Tiền về lúc cao lúc thấp: dựng ngân sách trên mức sàn, theo bài lập ngân sách khi tiền về không đều.

Viết thành một câu có số và ngày

Ví dụ: "Từ ngày 5 hằng tháng, mình chuyển 1.000.000 đồng sang khoản dự phòng." Tài chính chỉ là một trong năm mảng, nên muốn nhìn cả năm của mình, hãy xem bài tổng kết cuối năm cho bản thân. Cuối năm cũng sát Tết, nên bạn có thể dựng luôn ngân sách Tết từ số dư vừa chốt.

Làm trong ZH Tài Chính

Bạn vừa làm xong bài tập này. Muốn giữ nhịp mỗi ngày mà không phải dựng bảng từ đầu, bạn có thể mở Hôm nay của tôi: miễn phí, dữ liệu lưu trên máy bạn. Mỗi ngày dưới 3 phút, gồm 3 việc quan trọng, một chỉ số tự chấm từ 1 đến 5 và một dòng nhật ký.

Khi muốn số liệu nằm sẵn một chỗ

ZH Tài Chính chia thu chi theo ba chữ Kiếm, Giữ, Nhân. Bạn thêm ví và tài khoản để khớp số dư, ghi nhanh bằng ô Nhập nhanh, rồi đặt ngân sách theo danh mục: ZH báo khi chi từ 80% hạn mức và khi vượt hạn mức. Mục Tài sản ròng giữ các mốc của bạn, còn nút Sao lưu (tệp JSON) giúp chốt sổ cuối năm. Công cụ hiện nhập tay, không kết nối tự động với ngân hàng.

Thuộc gói nào, thử thế nào

Các phần này thuộc gói Tiêu chuẩn, xem bảng giá. ZH cho dùng thử 7 ngày, mỗi tài khoản một lần, với quyền gói Tiêu chuẩn và không cần nhập thẻ. Hết 7 ngày, tài khoản tự về gói Miễn phí, dữ liệu vẫn được giữ. Một tờ giấy hoặc bảng tính cũng làm được cùng việc.

Muốn có người chỉ cách dựng bảng này trên ZH, bạn có thể đặt buổi Làm quen 20 phút. Còn nếu đang cân nhắc giữa giấy, bảng tính và ứng dụng, bài app miễn phí hay trả phí so theo từng loại công cụ.

Câu hỏi thường gặp

Tổng kết tài chính cá nhân cuối năm cần chuẩn bị gì?

Bạn cần sao kê hoặc lịch sử giao dịch, một tờ giấy hoặc bảng tính, và khoảng 60 phút yên tĩnh. Bài này không phải lời khuyên tài chính, chỉ là khung để bạn tự nhìn lại.

Không ghi chép từ đầu năm thì làm sao?

Lấy sao kê 3 tháng gần nhất, cộng chi theo nhóm rồi nhân 4 để ước tính cả năm. Sau đó, bạn có thể bắt đầu nếp ghi chép theo bài cách quản lý chi tiêu cá nhân.

Tài sản ròng đầu năm không biết thì ước tính thế nào?

Dùng lịch sử số dư tháng 1, cộng giá ước tính của tài sản lớn rồi trừ các khoản nợ bạn nhớ. Con số có thể lệch, nhưng không sao nếu các lần sau bạn tính cùng một cách. Chi tiết nằm ở bài tài sản ròng là gì.

Có cần kế toán không?

Buổi này để bạn tự hiểu tiền của mình, không thay thế kế toán. Với quyết toán thuế hay sổ sách kinh doanh, bạn hãy hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế. Bài này không phải tư vấn thuế.

Nên đặt mục tiêu tiền cho năm mới ra sao?

Bạn có thể bắt đầu bằng đúng một điều chỉnh, viết thành câu có số và ngày như ở việc 6. Khi nếp đó đã đều vài tháng, bạn mới thêm mục tiêu thứ hai. Nếu tiền về lúc cao lúc thấp, hãy xem thêm bài lập ngân sách khi tiền về không đều. Đây không phải lời khuyên tài chính.