Quỹ dự phòng là gì? Cách tính mức cho riêng bạn

Một tháng nọ xe hỏng, tháng sau có người thân nhập viện, hoặc nguồn thu bỗng chậm lại. Người có một khoản để dành sẵn thường đỡ hoảng hơn người phải đi vay hay rút từ chỗ khác. Khoản để dành đó có tên gọi riêng.

Quỹ dự phòng là gì và đặt mức bao nhiêu là hợp lý cho riêng bạn? Cụ thể, bài này giải thích cách tính từng bước, kèm ví dụ bằng số giả định. Bài chỉ hướng dẫn cách nghĩ và thói quen, không phải tư vấn tài chính.

Quỹ dự phòng là gì?

Quỹ dự phòng là khoản tiền bạn để riêng cho những việc bất ngờ, ngoài các khoản chi tiêu thường ngày (tham khảo thêm). Hai đặc điểm chính:

• Dành cho việc bất ngờ và cần thiết. Ví dụ: mất nguồn thu tạm thời, chi phí y tế, sửa chữa thiết yếu cho nhà hoặc phương tiện đi làm.
• Tách khỏi tiền tiêu hằng ngày. Nếu để chung, khoản này sẽ bị tiêu dần mà bạn không nhận ra.

Ngoài ra, quỹ dự phòng không phải là một khoản đầu tư. Mục đích của nó là giúp bạn có chỗ dựa khi có việc bất ngờ, chưa phải để sinh lời.

Trong 5 chỉ số cuộc đời, đây là câu thứ hai của mảng Tài chính: "Tôi có một khoản dự phòng cho việc bất ngờ." Bạn có thể xem thêm ở bài 5 chỉ số cuộc đời.

Quỹ dự phòng dùng cho gì, không dùng cho gì?

Một cách kiểm tra nhanh trước khi rút là hỏi ba câu: việc này có bất ngờ không, có thật sự cần thiết không, và có cần xử lý ngay không. Nếu có hai câu trả lời "không", hãy tìm nguồn tiền khác.

Cách tính mức quỹ dự phòng

Công thức rất đơn giản:

Quỹ dự phòng = chi tiêu thiết yếu mỗi tháng × số tháng muốn dự phòng

Bước 1: Tính chi tiêu thiết yếu

Chi tiêu thiết yếu là những khoản bạn vẫn phải trả khi nguồn thu bị gián đoạn: nhà ở, ăn uống cơ bản, đi lại để đi làm, hoá đơn, khoản nợ phải trả tối thiểu, bảo hiểm, chi phí cho người phụ thuộc. Giải trí và mua sắm tạm gác lại.

Để có con số này, bạn cần dữ liệu thật. Nếu chưa ghi chép, xem bài ghi chép thu chi cá nhân trong 10 phút mỗi tuần. Khi đã có số thật, bạn có thể chia tiền hằng tháng theo quy tắc 50/30/20 để biết nên dành bao nhiêu cho phần dự phòng.

Bước 2: Chọn số tháng

Nhiều tài liệu tài chính cá nhân nhắc mốc từ 3 đến 6 tháng chi tiêu thiết yếu. Đó là gợi ý để bạn bắt đầu suy nghĩ, không phải chuẩn bắt buộc. Cách nghĩ dưới đây giúp bạn chọn:

Đây là cách suy nghĩ, không phải công thức chính xác. Hoàn cảnh của bạn có thể khác. Nếu tiền về lúc cao lúc thấp, bài lập ngân sách khi tiền về không đều nói thêm quỹ đệm khác quỹ dự phòng thế nào.

Bước 3: Nhân lên

Ví dụ minh hoạ bằng số giả định, nối tiếp bài ghi chép thu chi. Giả sử các khoản thiết yếu mỗi tháng là: nhà ở 3.500.000 đồng, ăn uống 3.000.000 đồng, đi lại 900.000 đồng, hoá đơn 1.100.000 đồng. Cộng lại là 8.500.000 đồng mỗi tháng.

Ta gọi 1 tháng là mốc 1, 3 tháng là mốc 2 và 6 tháng là mốc 3.

Mất bao lâu để xây quỹ?

Hãy nhìn thẳng vào thời gian, để bạn đặt kỳ vọng thực tế. Để biết mỗi tháng nên để riêng được bao nhiêu, bạn cần một ngân sách có số thật, xem cách quản lý chi tiêu cá nhân. Với một khoản biết trước như Tết, xem lập ngân sách Tết. Giả sử mỗi tháng bạn để riêng 1.500.000 đồng (số giả định, chưa tính lãi):

Nghe dài, nhưng bạn không cần đợi tới mốc 3 mới có ích. Chỉ cần có mốc 1 là bạn đã có chỗ dựa tốt hơn so với không có gì. Điều quan trọng là bắt đầu và giữ đều, như cách bạn giữ một thói quen Kaizen: nhỏ, đều, nhìn lại thường xuyên.

Giữ quỹ dự phòng ở đâu?

Nguyên tắc chung dễ hiểu: dễ rút khi cần, tách khỏi tài khoản chi tiêu hằng ngày, và không phải nơi giá trị dao động mạnh. Bài này không gợi ý sản phẩm hay nơi gửi cụ thể. Bạn nên tìm hiểu kỹ hoặc hỏi tổ chức tài chính, chuyên gia có chứng chỉ để chọn nơi phù hợp với hoàn cảnh của mình.

Quỹ dự phòng trong ZH Tài Chính

ZH Tài Chính cho bạn tạo các mục tiêu tiết kiệm và đánh dấu một mục là Quỹ dự phòng. Khi đã đánh dấu, ZH hiển thị quỹ đó tương đương khoảng bao nhiêu tháng chi tiêu bình quân của bạn. Phần này thuộc gói Tiêu chuẩn, xem bảng giá. Nếu chưa muốn dùng công cụ, bạn cũng có thể bắt đầu bằng giấy bút hoặc bảng tính.

Để theo dõi đều, bạn có thể đặt một KPI đơn giản: số tháng chi thiết yếu quỹ của bạn đang đủ. Con số này thay đổi chậm, nên bạn chỉ cần xem mỗi tháng một lần.

Năm lỗi hay gặp

1. Chờ "đủ tiền" mới bắt đầu. Mốc đầu bằng 1 tháng chi thiết yếu là đủ để khởi động.
2. Để chung với tiền tiêu. Nếu để chung, khoản này sẽ bị dùng vào việc khác mà bạn không biết.
3. Dùng cho khoản đã biết trước. Nếu biết trước, hãy lập một mục tiêu tiết kiệm riêng.
4. Đặt mức quá lớn rồi nản. Mức quá cao so với khả năng khiến bạn bỏ giữa chừng. Mốc nhỏ làm đều còn tốt hơn.
5. Không cập nhật. Chi tiêu thiết yếu thay đổi theo thời gian, nên mỗi vài tháng hãy tính lại.

Câu hỏi thường gặp

Quỹ dự phòng khác bảo hiểm thế nào?

Hai thứ hỗ trợ nhau nhưng khác bản chất. Quỹ dự phòng là tiền của bạn để sẵn. Bảo hiểm là hợp đồng chuyển một phần rủi ro cho công ty bảo hiểm theo điều khoản đã ký. Để biết loại bảo hiểm nào hợp với mình, bạn nên hỏi tư vấn viên có chứng chỉ.

Nên trả nợ trước hay lập quỹ dự phòng trước?

Còn tuỳ hoàn cảnh: lãi suất khoản nợ, mức bất ổn của nguồn thu, số người phụ thuộc. Đây là quyết định tài chính cần cân nhắc cụ thể, nên bạn hãy trao đổi với chuyên gia tài chính có chứng chỉ. Bài này không phải tư vấn tài chính.

Quỹ dự phòng có phải là một khoản đầu tư không?

Không. Mục tiêu của quỹ là sẵn sàng khi cần, nên tiêu chí hàng đầu là dễ rút và ít rủi ro, chưa phải sinh lời.

Sau khi dùng quỹ rồi thì làm gì?

Hãy bổ sung lại dần. Bạn có thể đặt một khoản trích hằng tháng nhỏ cho tới khi quỹ về mốc cũ, và ghi lại lý do đã dùng để lần sau nhìn lại. Cuối năm, bài tổng kết tài chính cá nhân cuối năm có một bước đo lại quỹ này theo số tháng.